De EU-Natuurherstelwet verplicht alle lidstaten om het herstel van stedelijke ecosystemen actief aan te pakken. Artikel 8 zegt concreet: geen verlies van boomkroonbedekking en groene ruimte binnen de bebouwingscontouren. Vanaf 2030 moet er zelfs sprake zijn van groei. Gemeenten hebben een sleutelrol in deze vergroeningsopgave. Zij moeten ervoor zorgen dat het groen in dorpen en steden niet afneemt, maar juist toeneemt. Het jaar 2024 geldt als nulmeting: het ijkpunt waarop de uitgangssituatie wordt vastgelegd.
De nulmeting over 2024 vormt het ijkpunt waartegen de ontwikkeling van stedelijke ecosystemen wordt beoordeeld. Om te voldoen aan de europese verplichting om deze ecosystemen te herstellen, vraagt de Natuurherstelwet inzicht in de stedelijke boomkroonbedekking en groene ruimte.
Als gemeente moet je daarom weten hoeveel boomkroonbedekking en groene ruimte er in 2024 aanwezig was. We combineren satellietbeelden, luchtfoto’s en laserscandata tot één landelijk, gestandaardiseerd overzicht van het bomenbestand en stedelijk groen.
Binnen elk stedelijk ecosysteem actualiseren we jaarlijks de boomkroonbedekking en het oppervlak groene ruimte volgens de definities van de EU-Natuurherstelwet.
Koppelkansen
De wet biedt veel kansen om te werken aan een gezonde, klimaatadaptieve en biodiverse leefomgeving.
In veel gevallen sluiten de vereisten van de Natuurherstelwet aan op bestaande kaders zoals Basiskwaliteit natuur, de Bomennorm en bijvoorbeeld de 3+30+300-regel.
Het resultaat
Wij leveren een heldere nulmeting en trendanalyse waarmee jouw gemeente direct ziet waar zij staat. Wij geven inzicht in:
Je ontvangt een nulmeting over 2024 van de boomkroonbedekking en de groene ruimte binnen de bebouwingscontouren.
Daarna volgen jaarlijkse updates die laten zien hoe de situatie zich ontwikkelt. De resultaten worden elk jaar samengevat in een infographic.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Cobra is een adviesbureau van aanpakkers en doorzetters. Wij werken door heel Nederland voor gemeenten, provincies, waterschappen, bedrijven, ontwikkelaars en non-profit organisaties.
Onze visie is om wereldleider te zijn in het in kaart brengen van stedelijke natuur en het geven van inzicht in de toekomstige leefomgeving.
Cobra is een adviesbureau van aanpakkers en doorzetters. Wij werken door heel Nederland voor gemeenten, provincies, waterschappen, bedrijven, ontwikkelaars en non-profit organisaties.
Onze visie is om wereldleider te zijn in het in kaart brengen van stedelijke natuur en het geven van inzicht in de toekomstige leefomgeving.
We bieden een nulmeting en een trendanalyse voor de komende vijf jaar.
Levering
De nulmeting leveren wij in het eerste kwartaal 2026. De nulmeting is gebaseerd op de uitgangssituatie in 2024. Precies wat de Natuurherstelwet vraagt.
Indien je ook kiest voor monitoring ontvang je vervolgens elk jaar een tussentijdse rapportage. Optioneel leveren we in 2030 het eindrapport.
*Toelichting:
Eenmalig inzicht volgens de Natuurherstelwet
Direct inzicht én jaarlijkse trendanalyse
De verplichting ligt formeel bij de lidstaat. Lidstaten moeten uiterlijk 31 december 2030 zorgen dat er geen nettoverlies is in de totale nationale oppervlakte aan stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking. Gemeenten worden in het Programmaplan Natuurplan 2025 genoemd als partijen met een monitoringsverantwoordelijkheid en leveren daarvoor lokale gegevens aan.
In artikel 14 van de Natuurherstelverordening staat dat lidstaten stedelijke ecosysteemgebieden moeten vaststellen voor al hun steden, kleinere steden en voorsteden. Deze gebieden omvatten de gehele stad of delen daarvan, in ieder geval de stedelijke centra en stedelijke clusters en eventueel ook voorstedelijke gebieden.
Boomkroonbedekking, of boomkroonoppervlakte, is de horizontale oppervlakte van boomkronen gezien van bovenaf. Het gaat om het deel van het stedelijk oppervlak dat door boomkronen wordt bedekt.
In de Natuurherstelverordening is stedelijke groene ruimte de verzamelterm voor alle groene vegetatie binnen stedelijke ecosysteemgebieden, zoals parken, tuinen, bermen, sportvelden en stedelijke bossen.
De EU-Natuurherstelwet bevat geen expliciete definitie waarin staat dat waterlichamen zoals vijvers, kanalen of plassen automatisch wél of niet meetellen.
In de verordening wordt bewust gestuurd op ecosysteemfunctie, niet op een vaste lijst van oppervlaktetypen. Dat betekent dat open water op zichzelf geen groene ruimte is, maar dat watergebonden zones met vegetatie, zoals natuurlijke oevers, rietkragen en ecologisch ingerichte waterkanten, onder voorwaarden wél onderdeel kunnen zijn van de groene ruimte.
Doorslaggevend is of het element bijdraagt aan het functioneren van het stedelijk ecosysteem. Deze interpretatieruimte vraagt om een consistente en transparante afbakening, zodat monitoring juridisch houdbaar en vergelijkbaar blijft in de tijd. Wij analyseren water en oevers pas zodra hierover vanuit de Rijksoverheid een eenduidige landelijke definitie is vastgesteld.
De Natuurherstelverordening is de officiële Europese regelgeving, vastgelegd als Verordening EU 2024 1991. Omdat het een verordening is, geldt deze direct in alle EU landen zonder dat er een aparte nationale wet nodig is om deze om te zetten. De term Natuurherstelwet wordt in Nederland gebruikt als benaming voor dezelfde verordening in de beleids en communicatiepraktijk. Inhoudelijk gaat het dus om hetzelfde instrument.
Nee. De verordening noemt 10 procent alleen als een drempel om bepaalde stedelijke gebieden te mogen uitsluiten van de herstelverplichting. Als een gebied meer dan 45 procent groene ruimte en meer dan 10 procent boomkroonbedekking heeft, mag het worden uitgezonderd van de verplichting. Het is geen norm of minimumwaarde.
Geen nettoverlies betekent dat de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte en boomkroonbedekking in 2030 ten minste gelijk moet zijn aan het niveau op het moment van inwerkingtreding van de verordening. Na 2030 moet sprake zijn van een toenemende trend.
De EU-Natuurherstelverordening combineert administratieve oppervlakte-indicatoren en herstel van ecologische kwaliteit en ecosysteemfunctie. Die twee aspecten lopen alleen niet parallel, want een toename of behoud van oppervlak zegt nog niets over biodiversiteit, veerkracht of klimaateffecten.
Oppervlaktegroei op papier kan dus zomaar samengaan met ecologisch verlies in de praktijk. Omdat deze spanning bestaat, wachten wij met het meenemen van het onderdeel ‘water’ totdat er een eenduidige nationale definitie is vastgesteld.
Ja. Artikel 14 bepaalt dat stedelijke ecosysteemgebieden moeten worden vastgesteld voor alle steden, kleinere steden en voorsteden. Ook kleinere woonkernen met stedelijke kenmerken vallen hieronder.
De Natuurherstelverordening stelt dat lidstaten uiterlijk op 31 december 2030 geen nettoverlies mogen hebben in de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking. Gemeenten leveren de gegevens waarmee Nederland kan aantonen dat deze verplichting wordt gehaald. Door onze nulmeting van 2024 en de jaarlijkse updates te vergelijken wordt zichtbaar of de hoeveelheid groene ruimte en boomkroonbedekking minimaal gelijk blijft en na 2030 groeit. Op basis hiervan kan worden vastgesteld of de gemeente bijdraagt aan de nationale verplichting.
Het behouden van wat er is, wordt de komende decennia allesbehalve vanzelfsprekend. Door de woningbouwopgave, de energietransitie en grootschalige infrastructurele ingrepen verdwijnen jaarlijks vele bomen, vaak op plekken waar de druk al hoog is.
Tegelijkertijd zal de sterfte door klimaatverandering toenemen: langdurige droogte en hitte zorgen ervoor dat bestaande bomen het niet redden. Juist daardoor is “behoud” geen passieve handeling meer, maar een actieve beleidskeuze!
Zonder vroegtijdig inzicht, structurele monitoring en stevig, consequent beleid is het praktisch onmogelijk om boomkroonbedekking en groene ruimte op peil te houden, laat staan te laten groeien, zoals de EU-Natuurherstelwet vanaf 2030 vereist.
We brengen de boomkroonbedekking in beeld via de BomenMonitor, onze landelijke databron waarin alle gegevens over het bomenbestand samenkomen. We combineren satellietbeelden, luchtfoto’s, laserscandata en burgerwetenschap tot één gestandaardiseerd overzicht van het kroonoppervlak. De boomkronen worden als horizontale projecties herkend, zodat zichtbaar wordt welk deel van het stedelijke oppervlak wordt bedekt. Deze aanpak levert een betrouwbaar en herhaalbaar beeld dat aansluit op de definities van de Natuurherstelwet en geschikt is voor monitoring door de tijd heen.
We brengen de groene ruimte in beeld op basis van onze landbedekkingskaart, waarin we satellietbeelden, luchtfoto’s en andere ruimtelijke gegevens combineren tot één gestandaardiseerde vegetatiekaart. Alle groene elementen, zoals bijvoorbeeld bomen, gras, lage struiken en ruig grasland, worden als oppervlakte herkend en samengebracht in één overzicht. Deze aanpak sluit aan op de definities uit de Natuurherstelwet en levert een betrouwbaar en herhaalbaar inzicht dat geschikt is voor monitoring door de tijd heen.
Er worden verschillende termen gebruikt zoals boomkroonbedekking, boomkroonoppervlakte of kroonprojectie. Maar feitelijk gaat het om hetzelfde: hoeveel landoppervlak wordt, van bovenaf gezien, overdekt door boomkronen.
In de EU-Natuurherstelwet bestaat géén expliciete verplichting om Copernicus-satellietbeelden te gebruiken voor de monitoring van stedelijke ecosystemen.
De verordening schrijft niet het instrument voor, maar wél de kwaliteitseisen aan de monitoring: objectief, reproduceerbaar, consistent in de tijd en vergelijkbaar tussen jaren en regio’s. Copernicus-data (zoals Sentinel-beelden) worden door de EU nadrukkelijk genoemd als voorkeursbron, omdat ze vrij beschikbaar, Europees gestandaardiseerd en langdurig consistent zijn.
In de praktijk betekent dit dat Copernicus-beelden geschikt en logisch zijn, maar dat ook andere databronnen zijn toegestaan, mits ze aantoonbaar voldoen aan dezelfde eisen en methodisch consequent worden toegepast in de tijd.
Wij kiezen voor onze analyse voor hoge resolutie bronnen zoals laserscandata en luchtfoto’s, die we aanvullen met satellietbeelden.
De BomenMonitor is de basis van de analyse. De monitor wordt continue geactualiseerd op basis van onder andere luchtfoto’s laserscandata, satellietbeelden, feedback uit de BomenSpotter, integratie met professionele bomendatabases.
Wij brengen alle bomen in beeld, zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein. Voor de berekening van de boomkroonbedekking maken we geen onderscheid, omdat de Natuurherstelwet uitgaat van het totale stedelijke groen binnen het ecosysteemgebied.
In de BomenMonitor is dit onderscheid wel zichtbaar, omdat daar de gemeentelijke bomendata worden gecombineerd met onze landelijke detectie. Hierdoor kan een gemeente desgewenst zien welke bomen tot het openbaar beheer behoren en welke niet, terwijl de berekening zelf altijd alle bomen meeneemt.
Om tot een goede analyse te komen is het integreren van de gemeentelijke bomendatabase met de BomenMonitor een vereiste. Daardoor sluiten de resultaten altijd aan op de lokale situatie en ontstaat één compleet en actueel beeld van het bomenbestand. Ook gebruiken we de gemeentelijke beheerkaarten voor het nóg scherper stellen van het groene gebied.
Ja. Een gemeente kan zelf bebouwingscontouren aanleveren wanneer zij een specifieke afbakening wil gebruiken. Een gemeente kan er ook voor kiezen om aan te sluiten bij bestaande nationale indelingen.
Ja. De verordening vereist monitoring van trends. De BomenMonitor maakt die trend zichtbaar doordat de gegevens elk jaar worden geactualiseerd en als tijdreeks beschikbaar zijn.
Onze monitoringaanpak sluit naadloos aan op de verplichtingen van de EU-Natuurherstelwet: we starten met een nulmeting over 2024 als juridisch ijkpunt voor stedelijke boomkroonbedekking en groene ruimte en actualiseren deze gegevens jaarlijks richting 2030 volgens de definities van de verordening.
Hiervoor combineren we onder andere satellietbeelden, luchtfoto’s en laserscandata met lokale data tot één gestandaardiseerd overzicht van groen binnen de beleidsgedefinieerde bebouwingscontouren.
Zo ontstaat een objectief en reproduceerbaar beeld van boomkroonbedekking en groene ruimte dat geschikt is voor trendanalyse, bestuurlijke onderbouwing en tijdig beleid bijsturen.
De EU-Natuurherstelwet vraagt niet alleen om een nulmeting in 2024 en een beoordeling in 2030, maar om het aantoonbaar volgen van ontwikkelingen in de tijd. Jaarlijkse monitoring maakt zichtbaar wanneer en waar boomkroonbedekking of groene ruimte afneemt, zodat tijdig kan worden bijgestuurd.
Zonder tussentijdse metingen blijft verlies onopgemerkt en is herstel vóór 2030 praktisch onmogelijk, omdat bomen simpelweg tijd nodig hebben om te groeien.
De verordening werkt met een zesjaarlijkse monitoringscyclus voor rapportage aan de EU. Wij adviseren om de meting jaarlijks te herhalen, zodat je tijdig kan bijsturen en aantonen hoe de boomkroonbedekking en groene ruimte zich ontwikkelen richting de doelen van de Natuurherstelwet.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Wat is de boomkroonbedekking in mijn gebied (gemeente, wijk, buurt, grid)
Hoe was de boomkroonbedekking in het verleden?
Welk reëel ambitieniveau is voor de toekomst haalbaar?
Hoe ver zit ik van mijn doelstelling af?
