De EU-Natuurherstelverordening (NHV) verplicht alle lidstaten om het herstel van stedelijke ecosystemen actief aan te pakken. Artikel 8 zegt concreet: geen verlies van boomkroonbedekking en groene ruimte binnen de bebouwingscontouren. Vanaf 2030 moet er zelfs sprake zijn van groei. Gemeenten hebben een sleutelrol in deze vergroeningsopgave. Zij moeten ervoor zorgen dat het groen in dorpen en steden niet afneemt, maar juist toeneemt. Het jaar 2024 geldt als nulmeting: het ijkpunt waarop de uitgangssituatie wordt vastgelegd.
De EU-Natuurherstelverordening stelt gemeenten voor een duidelijke opgave: stedelijke ecosystemen behouden en herstellen. Daarvoor is inzicht nodig in de boomkroonbedekking en groene ruimte. De nulmeting over 2024 vormt het ijkpunt waartegen de ontwikkeling wordt beoordeeld. Wij berekenen de nulmeting volgens de definities uit de Natuurherstelverordening.
Artikel 8 uit de verordening schrijft het gebruik van Copernicus data voor. Deze data geeft een globaal inzicht in de boomkroonbedekking en groene ruimte binnen stedelijke ecosystemen.
Voor gemeenten is een veel gedetailleerder inzicht nodig om ontwikkelingen te verklaren en gericht te sturen op behoud en groei van stedelijk groen. Daarom vertalen wij de Europese systematiek naar praktische informatie voor beleid en uitvoering.
Binnen elk stedelijk ecosysteem monitoren we jaarlijks de boomkroonbedekking en het oppervlak groene ruimte volgens de definities uit de EU Natuurherstelverordening. We vergelijken de resultaten van Copernicus met die van onze BomenMonitor. Zo ontstaat een veel vollediger en gedetailleerder beeld van het stedelijke ecosysteem.
Toekomst van het bomenbestand
Het veranderende klimaat heeft ernstige gevolgen voor ons toekomstig bomenbestand. Volgens CSI Trees zal de komende vijftig jaar tot twee derde van het stedelijke bomenbestand uitvallen. Hierdoor wordt de opgave om boomkroonbedekking te behouden en te laten groeien steeds groter.
Wij brengen actuele en toekomstige klimaatstressgebieden in beeld en schatten de risico’s voor de bomen in.
Het resultaat
Wij leveren inzicht in:
Je ontvangt een nulmeting van de boomkroonbedekking en groene ruimte in 2024, volgens de definities van de Natuurherstelverordening. Daarnaast vergelijken we de resultaten van Copernicus met die van de BomenMonitor. Ook laten we zien welk deel onder gemeentelijk beheer valt en welk deel zich op privaat terrein bevindt.
Kies je ook voor monitoring? Dan ontvang je jaarlijks een update van de ontwikkeling. De resultaten vatten we samen in een infographic.
Optioneel: Tijdreizen
Met de module Tijdreizen brengen we in beeld hoe het bomenbestand en de boomkroonbedekking zich richting 2050 naar verwachting ontwikkelen. We laten per boom zien hoe groot het risico op uitval is, op basis van boomsoort, groeiplaats en verwachte klimaatstressontwikkeling. Ook maken we inzichtelijk hoe de boomkroonbedekking zich in de toekomst zal ontwikkelen.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
De Europese Copernicus data is geschikt voor de monitoring van de Natuurherstelverordening op Europees niveau. Voor lokaal beleid en uitvoering is echter meer detail nodig. De BomenMonitor brengt individuele bomen en boomkronen veel nauwkeuriger in beeld.
Praktijkvoorbeeld: ons kerkkantoor
Onderstaande vergelijking laat dit verschil zien. Links is de boomkroonbedekking weergegeven op basis van Copernicus data. Rechts zie je ons kantoor met de BomenMonitor. De BomenMonitor brengt aanzienlijk meer bomen en boomkronen in beeld. Daardoor ontstaat een veel nauwkeuriger beeld van de werkelijke situatie en kunnen gemeenten beter onderbouwde keuzes maken.
Ontdek hoe jouw gemeente scoort op boomkroonbedekking volgens artikel 8 van de Natuurherstelverordening.
Laat je gegevens achter en ontvang toegang tot de interactieve gemeentemonitor met de scores van alle Nederlandse gemeenten, inclusief een vergelijking tussen Copernicus en de BomenMonitor. Ook zie je de voorlopig aangewezen stedelijke ecosystemen van jouw gemeente.
We bieden een nulmeting en een trendanalyse voor de komende vijf jaar op boomkroonbedekking en groene ruimte. Het tijdreizen kan alleen op boomkroonbedekking.
Levering
De nulmeting is gebaseerd op de uitgangssituatie in 2024. Precies wat de Natuurherstelverordening vraagt.
Indien je ook kiest voor monitoring ontvang je vervolgens elk jaar een tussentijdse rapportage. Optioneel leveren we in 2030 het eindrapport.
Voorwaarde voor tijdreizen
Voor deze analyse moet de boomsoort bekend zijn. Gemeentelijke bomen zijn meestal goed op naam gebracht. Voor particuliere bomen is dat vaak niet het geval. Daarom kunnen participatiecampagnes, bijvoorbeeld met de BomenSpotter, veel waarde toevoegen.
Het op naam brengen van bomen maakt geen onderdeel uit van de tijdreisanalyse. Zijn particuliere bomen al op naam gebracht? Dan nemen we deze kosteloos mee in de analyse.
*Toelichting monitoring:
Eenmalig inzicht volgens de NHV
Direct inzicht én jaarlijkse trendanalyse
Inzicht in de toekomst van je bomen
De verplichting ligt formeel bij de lidstaat. Lidstaten moeten uiterlijk 31 december 2030 zorgen dat er geen nettoverlies is in de totale nationale oppervlakte aan stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking. Hoewel de juridische verplichting bij de lidstaat ligt, spelen gemeenten een cruciale rol in de uitvoering, doordat ruimtelijke keuzes en lokaal beheer direct invloed hebben op het behalen van deze doelen.
In artikel 14 van de Natuurherstelverordening staat dat lidstaten stedelijke ecosysteemgebieden moeten vaststellen voor al hun steden, kleinere steden en voorsteden. Inmiddels zijn deze gebieden (in concept) vastgesteld. De gebieden omvatten de gehele stad of delen daarvan, in ieder geval de stedelijke centra en stedelijke clusters en eventueel ook voorstedelijke gebieden.
Boomkroonbedekking, of boomkroonoppervlakte, is de horizontale oppervlakte van boomkronen gezien van bovenaf. Het gaat om het deel van het stedelijk oppervlak dat door boomkronen wordt bedekt.
In de Natuurherstelverordening is stedelijke groene ruimte de verzamelterm voor alle groene vegetatie binnen stedelijke ecosysteemgebieden, zoals parken, tuinen, bermen, sportvelden en stedelijke bossen.
Ja, water telt mee als groene ruimte.
Nee. De EU-Natuurherstelverordening noemt 10% boomkroonbedekking niet als minimumnorm. De 10% is alleen relevant in combinatie met 45% stedelijke groene ruimte. Stedelijke ecosysteemgebieden die aan beide voorwaarden voldoen, mogen door lidstaten worden uitgesloten van de nationale nulverliesopgave tot 2030.
Let op! Vanaf 2031 geldt wel dat de stedelijke boomkroonbedekking een stijgende trend moet laten zien, totdat een nog vast te stellen bevredigend niveau is bereikt. De 10% is dus geen einddoel, maar een uitzonderingsdrempel.
Geen nettoverlies betekent dat de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte én boomkroonbedekking in 2030 ten minste gelijk moet zijn aan het niveau van 2024. Na 2030 moet sprake zijn van een toenemende trend.
De EU-Natuurherstelverordening combineert administratieve oppervlakte-indicatoren en herstel van ecologische kwaliteit en ecosysteemfunctie. Die twee aspecten lopen alleen niet parallel, want een toename of behoud van oppervlak zegt nog niets over biodiversiteit, veerkracht of klimaateffecten. Oppervlaktegroei op papier kan dus zomaar samengaan met ecologisch verlies in de praktijk.
Ja. Artikel 14 bepaalt dat stedelijke ecosysteemgebieden moeten worden vastgesteld voor alle steden, kleinere steden en voorsteden. Ook kleinere woonkernen met stedelijke kenmerken vallen hieronder.
De Natuurherstelverordening stelt dat lidstaten uiterlijk op 31 december 2030 geen nettoverlies mogen hebben in de totale nationale oppervlakte stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking. Dit wordt op Nationaal niveau gemeten met Copernicus data.
Een gemeente kan echter onvoldoende sturen met Copernicus-data omdat deze te grofmazig, incompleet en onnauwkeurig is. Daarom gebruiken wij hoge resolutie luchtfoto’s, laserscandata en satellietbeelden om een nauwkeurig beeld te vormen van de bomen en groene areaal.
Het behouden van wat er is, wordt de komende decennia allesbehalve vanzelfsprekend. Door de woningbouwopgave, de energietransitie en grootschalige infrastructurele ingrepen verdwijnen jaarlijks vele bomen, vaak op plekken waar de druk al hoog is.
Tegelijkertijd zal de sterfte door klimaatverandering toenemen: langdurige droogte en hitte zorgen ervoor dat bestaande bomen het niet redden. Juist daardoor is “behoud” geen passieve handeling meer, maar een actieve beleidskeuze!
Zonder vroegtijdig inzicht, structurele monitoring en stevig, consequent beleid is het praktisch onmogelijk om boomkroonbedekking en groene ruimte op peil te houden, laat staan te laten groeien, zoals de NHV vanaf 2030 vereist.
De verordening schrijft niet het instrument voor, maar wél de kwaliteitseisen aan de monitoring: objectief, reproduceerbaar, consistent in de tijd en vergelijkbaar tussen jaren en regio’s.
Copernicus-data (zoals Sentinel-beelden) worden door de EU nadrukkelijk genoemd als voorkeursbron, omdat ze vrij beschikbaar, Europees gestandaardiseerd en langdurig consistent zijn.
We brengen de boomkroonbedekking in beeld via de BomenMonitor, onze landelijke databron waarin alle gegevens over het bomenbestand samenkomen. We combineren satellietbeelden, luchtfoto’s, laserscandata en burgerwetenschap tot één gestandaardiseerd overzicht van het kroonoppervlak. De boomkronen worden als horizontale projecties herkend, zodat zichtbaar wordt welk deel van het stedelijke oppervlak wordt bedekt. Deze aanpak levert een betrouwbaar en herhaalbaar beeld dat aansluit op de definities van de NHV en geschikt is voor monitoring door de tijd heen.
We brengen de groene ruimte in beeld op basis van onze landbedekkingskaart, waarin we satellietbeelden, luchtfoto’s en andere ruimtelijke gegevens combineren tot één gestandaardiseerde vegetatiekaart. Alle groene elementen, zoals bijvoorbeeld gras, lage struiken en ruig grasland, worden als oppervlakte herkend en samengebracht in één overzicht. Deze aanpak sluit aan op de definities uit de NHV en levert een betrouwbaar en herhaalbaar inzicht dat geschikt is voor monitoring door de tijd heen.
Er worden verschillende termen gebruikt zoals boomkroonbedekking, boomkroonoppervlakte of kroonprojectie. Maar feitelijk gaat het om hetzelfde: hoeveel landoppervlak wordt, van bovenaf gezien, overdekt door boomkronen.
De BomenMonitor is de basis van de analyse. De monitor wordt continue geactualiseerd op basis van onder andere luchtfoto’s laserscandata, satellietbeelden, feedback uit de BomenSpotter, integratie met professionele bomendatabases.
Ja. Voor de berekening van de Natuurherstelverordening tellen alle bomen en groene ruimte binnen het stedelijke ecosysteem mee. In de BomenMonitor kun je de resultaten daarnaast uitsplitsen naar publiek en privaat terrein. Zo krijg je inzicht in welk deel van de boomkroonbedekking en groene ruimte onder gemeentelijk beheer valt en welk deel zich op privaat terrein bevindt.
Om tot een goede analyse te komen is het integreren van de gemeentelijke bomendatabase met de BomenMonitor een vereiste. Daardoor sluiten de resultaten altijd aan op de lokale situatie en ontstaat één compleet en actueel beeld van het bomenbestand. Ook gebruiken we de gemeentelijke beheerkaarten voor het nóg scherper stellen van het groene gebied.
Ja. Een gemeente kan zelf bebouwingscontouren aanleveren wanneer zij een specifieke afbakening wil gebruiken. Een gemeente kan er ook voor kiezen om aan te sluiten bij bestaande nationale indelingen.
Ja. De verordening vereist monitoring van trends. De BomenMonitor maakt die trend zichtbaar doordat de gegevens elk jaar worden geactualiseerd en als tijdreeks beschikbaar zijn.
Met onze monitoring brengen we stedelijke boomkroonbedekking en groene ruimte in beeld volgens de uitgangspunten van de Europese Natuurherstelverordening. De basis is een nulmeting over 2024, het referentiejaar waarmee we jaarlijks de ontwikkeling richting 2030 wordt vergeleken.
We combineren satellietbeelden, luchtfoto’s, laserscandata en lokale gegevens tot één helder overzicht binnen de stedelijke ecosysteemgebieden. De resultaten vergelijken we met Copernicus-data, zodat verschillen in methode en uitkomst transparant worden. Dit levert een objectieve en reproduceerbare basis op voor trendanalyse, bestuurlijke verantwoording en tijdig beleid bijsturen.
De NHV vraagt niet alleen om een nulmeting in 2024 en een beoordeling in 2030, maar om het aantoonbaar volgen van ontwikkelingen in de tijd. Jaarlijkse monitoring maakt zichtbaar wanneer en waar boomkroonbedekking of groene ruimte afneemt, zodat tijdig kan worden bijgestuurd.
Zonder tussentijdse metingen blijft verlies onopgemerkt en is herstel vóór 2030 praktisch onmogelijk, omdat bomen simpelweg tijd nodig hebben om te groeien.
De Natuurherstelverordening werkt vanaf 2031 met een zesjaarlijkse meetcyclus. Wij adviseren gemeenten om de meting jaarlijks te herhalen. Zo worden veranderingen in boomkroonbedekking en groene ruimte tijdig zichtbaar en kan een gemeente bijsturen bij kap, herplant, gebiedsontwikkeling of toenemende klimaatstress.
De zesjaarlijkse cyclus is geschikt voor verantwoording richting de EU. Jaarlijkse monitoring geeft gemeenten de actuele informatie die nodig is om beleid bij te sturen.
Met tijdreizen rekenen we het huidige bomenbestand door naar de toekomst. Op basis van onder andere boomsoort, groeiplaats en verwachte klimaatstress brengen we in beeld hoe de boomkroonbedekking zich naar verwachting ontwikkelt richting 2030, 2035 en 2050.
Zo wordt zichtbaar wat er gebeurt als de huidige ontwikkeling doorzet en of de doelen van de Natuurherstelverordening binnen bereik blijven. Tijdreizen helpt gemeenten om de toekomstige opgave vroegtijdig inzichtelijk te maken en beleid hierop af te stemmen.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
